Người Mỹ gốc Việt đầu tiên trong Quốc hội Mỹ

Đây là một bài tôi viết trên blog 360 độ cách đây một thời gian về người gốc Việt đầu tiên trúng cử vào Quốc hội Mỹ. Hôm nay vô tình thấy bài này trên BBC tiếng Việt, nên post lại đây để đối chiếu về dự đoán trong bài trước của tôi.

First Vietnamese American in US Congress

That is the piece of news on the NY Times that I spotted a couple of days ago. In a predominantly black and Democratic district in Louisiana, a certain Mr. Anh Cao, first generation migrant from Vietnam, defeated the long-term black Democrat incumbent, only a few weeks after the first black presidential candidate from a major party defeated the incumbent party's candidate. It is true that the Democrat incumbent, Rep. William J. Jefferson comes into the election with an infamous burden of FBI files full of corruption charges. It is also true that since the election was delayed due to hurricane Gustav, black turnout diminished significantly, compared to what would have been the case on Nov. 4. But it does not take out a bit of prestige from the unlikely victory of the first Vietnamese American Congressman.

What is more interesting to me is not really the hype of the unprecedented event (everything has a beginning, you may say), but the nature of the man that would soon stand for a whole immigrant community. I would scribe down a few points about him, through stereotypical glasses of that community.

First, he is highly religious, stereotypical of most Vietnamese Americans living in Vietnamese American communities I know. Second, like many first-generation immigrants, he suffered fatefully harsh childhood and adolescence, and decidedly worked hard as a response to the ordeal. Third, he is Republican. The last fact gathers a lot of stereotypical characters of the Vietnamese American communities. Exiled for different reasons, they regroup with a strong belief in God and superhuman forces that have saved them through the numerous obstacles they had to face. They have little belief in government, of any kind, and choose to work as hard as they can, wishing the society to leave everything into the invisible hand of the market. And they hold a diehard view on how to win wars and respect the military. These traits fit well into the staunch ideological lines of the Republican Party. While Obama might have been a bit more appealing to Vietnamese American than other Democratic candidates used to be, this socially coherent group of immigrants should not be expected to change their mind any time soon. (In the presidential election, Orange County still remains the only red county on the Californian coastline.)

Freedom and Heritage people, as my friend Filipe jokingly refers to the exiled community of Vietnamese Americans (after I explained why and how they wanted to stay loyal to their historical yellow and red stripes banner), face several paths. The two most common paths are bifurcated from what they have always been following: work hard, believe in God and fate, but do not believe in government and politics. The more able, or better educated, or simply luckier (choose your politically correct version), get even better opportunities through hard study and hard work, and nominally integrate into the American society thanks to a combination of a good job that commands social respect, a good saving, and a relatively quiet approach to social life. They sit back and enjoy the freedom their society gives them, but do not think of joining it. The rest, more numerous and more diverse, self-concentrate in strongly segregated communities, and rely on the maintenance of such communities, out of which they would scarcely survive.

There are now newer paths. Many Vietnamese Americans choose to go to Vietnam, establish a link between the two countries, or even settle down in Vietnam (a recent example springs to mind). Many others, mostly second-and-more generation Americans, live a full American dream, like Americans do. The full American dream oftentimes sends the Freedom and Heritage political view to oblivion; but a few like Mr. Anh Cao will not forget it. First, Mr. Anh Cao had first hand experience of the War and its consequences, and he made no attempt hiding his view that there is no unwinnable war. Second, he will soon become the emblem of a community hitherto relatively uninvolved in American politics, and the mobilization of that community means more votes. For a politician as he is, such opportunities will not be bypassed.

Following the symbolic win of Mr. Anh Cao, many Vietnamese Americans will again take up his path, and reheat the Freedom and Heritage cause. He will be their symbolic, if not effective leader. Vietnamese Americans will invest more time and effort in the real American politics, not their own fictive nostalgic comedies. They will soon make their names heard, if not their voices.

These are my predictions. And I am not sure what that will mean to the other Vietnamese, those who live in Vietnam.

Update: Tiên đoán quan trọng nhất, theo tôi, là tiên đoán về ảnh hưởng đối với Việt Nam, mà tôi không tiện viết ra trong bài trên. Tôi không có cảm giác vui hay buồn về tất cả những mẩu tin và nhận xét ở đây: tôi nghĩ là quá sớm để có thể nói đến ảnh hưởng đối với người Việt ở Việt Nam.

Chính trị, nói và làm

Blog của Krugman chỉ đến bài viết trên The New Yorker về Rahm Emanuel. Bài viết thể hiện Emanuel là người có cá tính mạnh, và hết sức, hết sức thực dụng khi làm chính trị. Làm chính trị, ở vị trí của Emanuel, có nghĩa là làm thế nào để thuyết phục các bên có quyền lực đi đến thống nhất về một chính sách. Tự cổ chí kim chuyện này rất khó, trong bất cứ thể chế nào; hơn nữa, việc thực hiện thành công lại đem lại lợi ích rất lớn cho tất cả các bên.

Việc hiệp thương chính trị vốn dĩ có cùng một nền tảng giống hệt như thương mại: có trao đổi, người bán, người mua. Mà thương mại hễ có thị trường là có khả năng tạo ra hiệu quả, đem lại lợi ích cho tất cả các bên. Vấn đề khác biệt giữa chính trị và thương mại là ở chỗ thị trường chính trị, nếu nhìn trên góc độ kinh tế, có rất nhiều điểm thiếu sót: sự độc quyền, cấu kết theo từng thời điểm, thông tin phần lớn thiếu minh bạch và thông thoáng (hiển nhiên, không bên nào muốn lộ ra thông tin có lợi cho đối thủ), không có cơ chế tạo sự minh bạch thông tin (revelation), vv. Vì thế, có rất nhiều vấn đề chính trị đáng ra có thể giải quyết theo hướng các bên cùng có lợi, song cuối cùng lại chỉ tạo ra thiệt hại. Ví dụ có đủ cả, mà có lẽ nặng nề nhất là chiến tranh.

Câu chuyện về Emanuel lại làm tôi nhớ lại một bài nói chuyện của Greg Mankiw đối với sinh viên PhD kinh tế ở Harvard, ngay sau khi ông hoàn thành nhiệm kỳ 2 năm làm giám đôc Hội đồng Tư vấn Kinh tế cho chính quyền George W. Bush. Mankiw miêu tả rất nhiều điều ông học được trong việc ăn nói, giao tiếp với truyền thông và với các nhánh của Nhà nước (chủ yếu là Quốc hội Mỹ) để đi đến các thỏa thuận có lợi. Một ví dụ điển hình là thời kỳ chính quyền Bush thông qua một loại thuế cao đến hơn 30% đánh lên thép nhập khẩu, gây nên phản ứng dữ dội từ rất nhiều nước, và trong cả nước Mỹ. Bush lúc đó bị chỉ trích là đạp đổ những lời hứa về tự do thương mại. Điều ít người biết là loại thuế nói trên dùng để "mua phiếu" của một số Đại biểu Quốc hội được ngành thép hậu thuẫn mạnh mẽ, để họ ủng hộ đạo luật tự do thương mại vĩnh viễn (bao gồm tránh tài trợ xuất khẩu vv.). Đạo luật này trước đó đã được chính quyền Clinton đem ra Quốc hội rất nhiều lần, nhưng chưa bao giờ thành công, chính vì những lực lượng thủ cựu trong Quốc hội được các ngành công nghiệp lạc hậu bơm tiền hậu thuẫn. Bush làm được điều Clinton không làm được, vì dám chấp nhận thỏa hiệp tạm thời đi ngược lại nguyên tắc tự do thương mại (thuế thép chỉ có hạn 5 năm, trong khi luật tự do thương mại là vĩnh viễn).

Không nói đến chuyện sự thỏa hiệp trong ví dụ của Mankiw như vậy là đáng hay không; điều tôi muốn nhắc đến ở đây là để có được kết quả trong hiệp thương chính trị thì bắt buộc phải có trình độ thương lượng nổi bật. Rahm Emanuel có lẽ là một lựa chọn rất tốt của Obama cho vị trí đó.